نقاط کور و تصاویر خودساخته ذهن

در این مقاله کوتاه به تمرینی می‌پردازم که مفهوم نقاط کور (Blind Spots) را روشن می‌کند. مراحل این تمرین ساده به شرح زیر است:

  • تصویر شکل-۱ را بر روی یک کاغذ A4 چاپ کنید. احتمالاً اگر این تصویر را در دستگاه الکترونیکی که دارای صفحه بزرگ‌تر از ۶ اینچ باشد، مشاهده کنید، بدون نیاز به چاپ آن می‌توانید تمرین را انجام دهید.
  • با دست چپ، چشم سمت چپ خود را کامل بپوشانید.
  • تصویر را با دست راست در فاصله‌ای مقابل چشمتان بگیرید که بازویتان به حالت مستقیم قرار گیرد (فاصله تقریبی بین تصویر و چشم شما به‌اندازه بازوی شما باشد).
  • با چشم راستتان به علامت + خیره شوید. به آهستگی تصویر را به چشمتان نزدیک کنید.
  • تقریباً در فاصله ۳۰ سانتی‌متری از چشم، علامت دایره از دید شما محو می‌شود.
شکل-۱

تصاویر خودساخته ذهن

همه انسان‌ها در میدان دید خود دارای نقاط کور هستند. در نقطه‌ای از شبکیه چشم، فضایی وجود دارد که اعصاب بینایی که سیگنال‌ها را به مغز می‌رسانند از آنجا عبور می‌کنند. شبکیه در این نقطه هیچ گیرنده نوری ندارد. بنابراین ما در این نقطه تقریباً کور هستیم. ما همیشه دارای این نقطه کور هستیم ولی آن را درک نمی‌کنیم. چراکه میدان دید دو چشم اندکی با یکدیگر متفاوت هستند و مغز نقاط خالی را با تصاویر دریافتی از چشم دیگر پر می‌کند. این تمرین کمک می‌کند که نقطه کور یک چشم را مجزا کنید و نتیجه را بفهمید.

نکته جالب اینجاست که ذهن نقطه کور را با فضای خالی یا تاریک پر نمی‌کند بلکه آن را با محتمل‌ترین چیزی که حدس می‌زند در آنجا وجود دارد پر می‌کند. در مورد شکل-۱ محتمل‌ترین چیز، فضای سفید اطراف است.

حالا اگر همین آزمایش را با شکل-۲ انجام دهید، بهتر متوجه این پدیده می‌شوید. در اینجا ذهن نقطه کور را با محتمل‌ترین الگو یعنی خط راست پر می‌کند.

شکل-۲

شکل-۳ مثال دیگری از این روش ذهن در ساخت تصاویر بر اساس انتظارات خودش است. در این شکل در ۱۲ تقاطع، نقاط سیاه‌رنگ وجود دارد. اما ذهن نمی‌گذارد همه ۱۲ نقطه سیاه‌رنگ را به‌طور هم‌زمان ببینید چراکه بر اساس کل تصویر انتظار دارد همه تقاطع‌ها خاکستری باشند!

شکل-۳

درواقع ما با چشم نمی‌بینیم بلکه با ذهنمان است که می‌بینیم. نکته جالب‌تر این‌که محققان در آزمایش‌هایی نشان دادند، ذهن این تصاویر خودساخته را بیشتر به واقعیت ترجیح می‌دهد. این می‌تواند هشدار جدی برای ما باشد.

در فرآیندهای تصمیم‌گیری نیز این اتفاقات رخ می‌دهد. ما همواره همه اطلاعات را در مورد موضوع تصمیم‌گیری نداریم. داده‌ها را بر اساس پیش‌فرض‌ها و باورهایمان کنار هم قرار می‌دهیم و ارزیابی می‌کنیم. همواره باید مراقب باشیم لزوماً آنچه درک می‌کنیم همان چیزی نیست که در واقعیت در حال رخ دادن است.

ممکن است به مقالات زیر نیز علاقمند باشید:

ریسک و ندانسته‌های ناشناخته

یادگیری دو حلقه‌ای

نردبان استنتاج: چرا ما به‌سرعت نتیجه‌گیری می‌کنیم؟

سوگیری‌های رفتاری

منابع:

Ehinger, B. V., Häusser, K., Ossandón, J. P., & König, P. (2017). “Humans Treat Unreliable Filled-in Percepts as More Real than Veridical Ones”, eLife, 6

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *