مروری بر مدل‌های کسب‌وکار مبتنی بر داده: بخش اول

در مقاله دیگری توضیح دادم که چگونه هوش تجاری (Business Intelligence) در حال تحول مدل‌های کسب‌وکار است. در این مجموعه مقالات سعی می‌کنم به مثال‌هایی از ایران و سایر نقاط جهان بپردازم که نشان می‌دهند چگونه می‌توان از داده به‌منظور ایجاد مدل‌های نوآورانه در کسب‌وکار استفاده کرد.

به علت آشنایی قبلی که با مدیران شرکت گرداننده وب‌سایت چطور (www.chetor.com) داشتم، فعالیت‌های آنان را از دور دنبال می‌کردم. این وب‌سایت می‌خواهد خود را به‌عنوان یک مرجع آموزشی فارسی درزمینهٔ رشد و توسعه فردی، کسب‌وکار و موفقیت مطرح کند. به‌طور سنتی کسب‌وکارهای مبتنی بر محتوا از مدل‌های مشخصی پیروی می‌کنند: انتشار تبلیغات بنری، مقالات حمایت‌شده که در آن محتوایی با موضوع محصولات و خدمات یک کسب‌وکار دیگر طرح می‌شود و دریافت حق عضویت از مخاطبان.

داده‌های نرم‌افزار Similarweb بر مبنای اطلاعات شش ماه گذشته (از تیر تا آذر ۱۳۹۶) نشان می‌دهد ماهیانه به‌طور متوسط ۲ میلیون نفر از این وب‌سایت بازدید می‌کنند (شکل-۱). از سمت دیگر شما هیچ نشانه جدی از این‌که کسب‌وکار وب‌سایت چطور مبتنی بر روش‌های سنتی اشاره‌شده در بالا باشد نمی‌بینید. تبلیغات بنری به میزان محدودی در آن وجود دارد (ویژگی تبلیغات بنری غیرهوشمند در این است که برای همه مخاطبان در همه زمان‌ها به شکل ثابتی به نمایش در می‌آید). محتوای حمایت‌شده نیز حجم زیادی از مقالات آن را تشکیل نمی‌دهد. عضویت در آن نیز رایگان است. پس درآمد اصلی این وب‌سایت از کجا ایجاد می‌شود؟

شکل-۱

داده به‌عنوان هدف نه محصول جانبی

در مقاله آشنایی با هوش تجاری اشاره کردم که امروزه داده به‌قدری در کسب‌وکارها اهمیت یافته است که هدف اصلی برخی از شرکت‌ها به‌جای کسب درآمد از فروش مستقیم محصول یا خدمات به مشتریان به سمت بهره‌گیری از داده‌ای که از طریق در اختیار قرار دادن آن جمع‌آوری می‌شود، تغییر پیدا کرده است. به نظر می‌رسد این موضوع در مورد وب‌سایت چطور نیز معتبر است.

می‌توان گفت سایت چطور یک پلتفرم است که خودش به‌طور مستقیم درآمد چندانی تولید نمی‌کند بلکه مکمل کسب‌وکار دیگری است. با این تعداد مخاطبی که سایت چطور موفق به جذب آن شده است، آنان به داده‌های زیادی در مورد رفتار مخاطبان، علایق آنان و مناطق جغرافیایی دست پیدا کرده‌اند.

مخاطبانی که تمایل دارند به‌طور پیوسته از محتوای جذاب چطور استفاده کنند، یا در آن عضو می‌شوند و یا می‌توانند تنها درخواست کنند که سیستم اعلان (Push Notification) را بر روی کامپیوتر و موبایل خود فعال تا به‌محض به‌روز شدن محتوای وب‌سایت آن را در قالب پیامی مانند شکل-۲ دریافت کنند. مخاطب با هر مقاله‌ای که به خواندن آن علاقه‌مندی نشان می‌دهد بخشی از علایق و مختصات روان‌شناختی خود را بروز می‌دهد.

شکل-۲

پلتفرم نجوا (www.najva.com) که پلتفرم ارسال اعلان تبلیغاتی است نیز از فعالیت‌های مرتبط با شرکت اداره‌کننده چطور است. نکته جالب‌توجه این‌که چطور تنها مرجع تولید محتوای آنان نیست، بلکه وب‌سایت‌های دیگری نیز در حوزه‌های متنوع دیگر به تولید محتوا می‌پردازند. از سمت دیگر پلتفرم نجوا سایر انتشاردهندگان محتوا را به سمت خود جذب کرده است. به‌این‌ترتیب داده‌های خوبی از سلایق مخاطبان این ناشران محتوا در اختیار نجوا قرار می‌گیرد.

حالا فرض کنید شما یک شرکت ارائه خدمات مسافرتی هستید. شما می‌خواهید تبلیغات خود را به شکل هدفمند منتشر کنید. به‌طور طبیعی هرچه تبلیغات شما برای مخاطبانی به نمایش دربیاید که به بازار هدف شما نزدیک‌ترند، شما از سرمایه‌گذاری روی آن تبلیغات بیشتر منتفع خواهید شد.

از سمت دیگر داده‌های جمع‌آوری‌شده از ناشرین محتوا مانند چطور کمک می‌کند تا آنان بفهمند کدام‌یک از مخاطبانش در کدام مناطق جغرافیایی و در چه زمان‌هایی بیشتر مقالات مربوط به سفر را مطالعه کردند. وقتی افراد عضو چطور می‌شوند و یا سیستم اعلان را فعال می‌کنند، علاوه بر مقالات موردنظرشان به‌صورت روزانه تبلیغات سفارشی‌شده نیز دریافت می‌کنند. در اینجا دیگر مانند سیستم سنتی یک تبلیغ برای همه به نمایش درنمی‌آید. الگوریتم‌ها تشخیص می‌دهند کدام‌یک از مخاطبان تناسب بیشتری با آن تبلیغ دارند.

به‌این‌ترتیب شرکت‌های تبلیغ دهنده مخاطبان بسیار نزدیک‌تری را به بازار هدفشان در تیررس تبلیغات قرار می‌دهند و نرخ بازگشت سرمایه روی هزینه تبلیغات بهبود چشمگیری پیدا می‌کند. از سمت دیگر مخاطبان چطور هم تبلیغاتی را می‌بینند که با احتمال بیشتری به علایق آنان نزدیک است.

به‌عبارت‌دیگر چنین پلتفرم‌هایی در حال واسطه‌گری داده هستند تا کسب‌وکارها بتوانند تصمیمات هوشمندانه‌تری در حوزه بازاریابی بگیرند.

برای آشنایی با سایر کاربردهای هوش تجاری در کسب‌وکار، مقاله “هوش تجاری چیست؟” را مرور کنید.

مطالب منتشرشده در این مقاله، مبتنی بر مشاهدات و تحلیل‌های نویسنده است و لزوماً مورد تائید شرکت مذکور نیست.

پیشنهاد مطالعه برای شما

2 نظر در “مروری بر مدل‌های کسب‌وکار مبتنی بر داده: بخش اول

  • دی ۵, ۱۳۹۶ در ۴:۱۷ ق.ظ
    پیوند یکتا

    با سلام
    ضمن تشکر از مقاله مفیدتان ، نکته بسیار مهمی اشاره گردیده است. هنوز فرهنگ توجه به داده و اهمیت کسب و کار مبتنی بر داده جایگاه خود را با وجود استارت اپ های متنوع پیدا نکرده است. نیاز به آموزش در سطح مدیران ارشد و تغییر ذهنیت آنها در این راستا بسیار مهم می باشد.

    پاسخ
  • دی ۲۹, ۱۳۹۶ در ۱:۵۹ ب.ظ
    پیوند یکتا

    شاید اگر یک بررسی دقیق داشته باشیم در حال حاضر «چطور» با کیفیت ترین محتوای رایگان در زمینه های موفقیت و توسعه فردی رو در وب فارسی ارائه میده و همین موضوع باعث میشه که برند چطور به راحتی بتونه در ذهن مخاطبان مثل «زومیت» و امثالش بمونه.

    به نظر من «چطور» در آینده میتونه به راحتی در بین ۱۰ سایت برتر ایران از نظر بازدیدکننده قرار بگیره، البته سبک مطالب شاید نتونه این حجم از ترافیک وب فارسی رو ساپورت کنه اما با شناختی که از تیم مدیریت چطور دارم شک ندارم به زودی این سایت رو در لیست پربازدیدترین های وب فارسی خواهیم دید.

    پاسخ

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *